علائم کمبود مواد مغذی در گیاهان

کمبود عناصر غذایی یکی از مهم‌ترین دلایل کاهش رشد، افت عملکرد و کیفیت محصولات کشاورزی است. شناخت علائم کمبود مواد مغذی در گیاهان به کشاورزان و باغداران کمک می‌کند تا در زمان مناسب، کوددهی صحیح انجام دهند و از خسارات جدی جلوگیری کنند.

در این مقاله، مهم‌ترین نشانه‌های کمبود عناصر پرمصرف و ریزمغذی‌ها در گیاهان بررسی شده است.

نشانه‌های کمبود نیتروژن (N) در گیاهان

نیتروژن یک عنصر متحرک است و در صورت کمبود، از برگ‌های پیر به سمت برگ‌های جوان منتقل می‌شود. بنابراین علائم کمبود ابتدا در برگ‌های پایینی دیده می‌شود.

علائم کمبود نیتروژن:

• توقف رشد عمومی گیاه

• زرد شدن برگ‌های پایینی درخت

• کاهش سطح برگ و ضعیف شدن گیاه

نشانه‌های کمبود فسفر (P)

فسفر نقش مهمی در رشد ریشه و انتقال انرژی دارد.

علائم کمبود فسفر:

• توقف رشد برگ‌ها

• کوچک ماندن برگ‌ها

• ارغوانی یا بنفش شدن برگ‌های پایینی

نشانه‌های کمبود پتاسیم (K)

پتاسیم در تنظیم آب و افزایش مقاومت گیاه نقش کلیدی دارد.

علائم کمبود پتاسیم:

• رنگ‌پریدگی و زرد شدن حاشیه برگ‌ها

• سوختگی حاشیه برگ‌های پایینی

• در درخت انگور: خشک شدن نوک خوشه‌ها

نشانه‌های کمبود گوگرد (S)

گوگرد شباهت زیادی به نیتروژن دارد، اما تحرک کمتری در گیاه دارد.

علائم کمبود گوگرد:

• توقف رشد گیاه

• زرد شدن برگ‌ها (اغلب در برگ‌های جوان و پایینی)

نشانه‌های کمبود آهن (Fe)

کمبود آهن بیشتر در خاک‌های آهکی دیده می‌شود و ابتدا در برگ‌های جوان ظاهر می‌شود.

علائم کمبود آهن:

• زرد شدن پهنک برگ‌های جوان

• سبز باقی ماندن رگبرگ‌ها

• ایجاد لکه‌های نارنجی در مراحل پیشرفته

نشانه‌های کمبود روی (Zn)

روی یکی از عناصر ریزمغذی بسیار مهم در رشد شاخه‌ها است.

علائم کمبود روی:

• ریز شدن برگ‌ها

• جارویی شدن برگ‌های جوان در سرشاخه‌ها

• ایجاد لکه‌های زرد کرمی روی برگ‌های میانی

• در انگور: نارس شدن و رسیدگی غیرهمزمان میوه‌ها

نشانه‌های کمبود منگنز (Mn)

کمبود منگنز بیشتر در خاک‌های آهکی و با pH بالا رخ می‌دهد.

علائم کمبود منگنز:

• زرد شدن کمرنگ برگ‌ها

• شروع زردی از حاشیه برگ

• توسعه زردی به سمت رگبرگ میانی

نشانه‌های کمبود بور (B)

بور نقش مهمی در گرده‌افشانی و تشکیل میوه دارد.

علائم کمبود بور:

• کاهش رشد و نمو پرچم‌ها

• کاهش مدت گرده‌افشانی

• سیاه شدن وسط میوه سیب

• بدشکلی و ترک خوردگی میوه‌ها

نشانه‌های کمبود مس (Cu)

کمبود مس بیشتر در درختان میوه دیده می‌شود.

علائم کمبود مس:

• رشد بیش از حد شاخه‌ها

• برگ‌های درشت با رنگ سبز تیره

• وجود لکه‌های زرد روی برگ‌ها

• در کمبود شدید: خشک شدن شاخه‌های جوان

سخن آخر

تشخیص به‌موقع علائم کمبود عناصر غذایی در گیاهان نقش مهمی در افزایش عملکرد، بهبود کیفیت محصول و کاهش هزینه‌های تولید دارد. با مشاهده هر یک از این نشانه‌ها، توصیه می‌شود آزمایش خاک و برگ انجام شده و برنامه کوددهی اصولی اجرا شود.